**Хрaм Христа Спасителя, czy jak kto woli Cerkiew Chrystusa Zbawiciela, jest największą cerkwią prawosławną na świecie. Jej świeży wygląd może być mylący. Rzeczywiście, w obecnej formie została wybudowana w latach 90-tych. Jednakże historia cerkwi sięga dużo wcześniej i jest tyleż interesująca, co pokręcona.**

Cerkiew Chrystusa Zbawiciela

Cerkiew Chrystusa Zbawiciela miała być votum dziękczynnym narodu rosyjskiego za uchronienie przed wojskami Napoleona w 1812 roku. Manifest wydał car Aleksander I. Pierwotna lokalizacja – Worobiowskie Wzgórza – okazała się nieodpowiednia (zła jakość podłoża). Z tego powodu, za panowania Mikołaja I ogłoszono kolejny konkurs. Zwyciężyła koncepcja świątyni rosyjsko-bizantyjskiej. Autorem projektu był Konstanty Ton.

Prace nad świątynią rozpoczęły się 10 września 1839 roku. Przez niemal 44 lata nad brzegiem rzeki Moskwy, niedaleko Kremla, powstawała imponująca świątynia. Wreszcie, 26 maja 1883 roku metropolita moskiewski Joannikij dokonał poświęcenia votum dziękczynnego.

Dwie daty wstrząsneły świątynią Cerkwi Chrystusa Zbawiciela (w sensie przenośnym i dosłownym). Pierwsza to 2 lipca 1931 roku, kiedy to podjęto decyzję o zburzeniu cerkwi i zbudowaniu na jej miejscu Pałacu Rad (w nim mieli się spotykać delegaci ze wszystkich republik ZSRR). Druga data to 5 grudnia, kiedy to po 2 eksplozjach świątynia została zrównana z ziemią.

Cerkiew Chrystusa Zbawiciela nocą

Kolejnym zakrętem historii Cerkwi Chrystusa Zbawiciela była II wojna światowa. Budowę pałacu przerwano, a elementy konstrukcji wykorzystano w przemyśle zbrojeniowym. Po wojnie do projektu nie powrócono. Natomiast w 1958 zdecydowano się „zagospodarować” fundamenty i wybudowano w tym miejscu basen pływacki (oddany w 1960 roku).

Paląca potrzeba zadośćuczynienia sprawiła, że w latach 80-tych zaczęto mówić o odbudowie świątyni. Być może symbolicznie, bo 5 grudnia 1990 roku wmurowano kamień węgielny pod budowę starej, nowej Cerkwi Chrystusa Zbawiciela. Rozpoczęta w 1994 roku budowa postępowała błyskawicznie, po części dzięki datkom, już w 1996 roku w dzień Przemienienia Pańskiego 6/19 sierpnia dolna część cerkwi Chrystusa Zbawiciela została poświęcona przez Aleksego II. Natomiast uroczyste poświęcenie świątyni miało miejsce 19 sierpnia 2000.

Kilka faktów

Cerkiew Chrystusa Zbawiciela to największa świątynia prawosławna na świecie. Zbudowana jest z kamienia, na planie równoramiennego krzyża greckiego o rozpiętości 85 m. Wysokość świątyni (wraz z krzyżem na kopule) to **103 m**. Wnętrza cerkwi są bogato zdobione. Na 22 tys. m kw. powierzchni wszystkich malowideł 9 tysięcy jest pozłacana.

Świątynia Chrystusa Zbawiciela jest jednym z wielu tłumnie odwiedzanych obiektów w Moskwie. Zaraz przy świątyni znajduje się stacja metra i Muzeum Sztuk Pięknych im. A.S. Puszkina. Obok świątyni znajduje się niewielki obszar zieleni z fontannami oraz pomnik Aleksandra II, który kieruje swój wzrok w stronę cerkwi.

pomnik Aleksandra II

Cerkiew Chrystusa Zbawiciela genialnie wkomponowuje się architektonicznie w centrum stolicy. Szczególnie pięknie wygląda z Mostu Patriarszego, z którego można podziwiać także Kreml oraz pomnik Piotra I.

Nie będzie niespodzianką stwierdzenie, że Cerkiew Chrystusa Zbawiciela jest absolutnie obowiązkowym punktem każdej wycieczki po Moskwie.